Ile porządku w życiu zbiorowym utrzymuje się samo, bez nadzoru? Na to pytanie odpowiada najobszerniejsza część artykułu, poświęcona homeostazie społecznej, czyli utrzymywaniu równowagi funkcjonalnej przez wiele sprzężonych ze sobą regulatorów — tu przez ludzi działających we własnym interesie. Samoregulacja ma według autora przewagę, której nie da żadne kierownictwo: działa od razu i sięga tak szeroko, jak sama zbiorowość. Na przykładzie pomyślanym dla żartu Mazur pokazuje, że tam, gdzie każdy dba o własny interes, równowaga utrzymuje się bez nadzoru i bez kosztów. Granica leży tam, gdzie trzeba najpierw ponieść stratę, by później zyskać — wtedy homeostaza nie zastąpi kierownictwa. Autor podsuwa też myśl, by na samoregulacji oprzeć szkołę.
Do tego tematu prowadzi kilka krótkich wykładów pojęć: o sprzężeniu zwrotnym, przez które jednostronne oddziaływanie w praktyce nie istnieje, o metodzie systemowej i jej rygorach, o liczeniu relacji między ludźmi w organizacji, których jest więcej, niż podpowiada pierwsze wrażenie, oraz o decydentach. Proces decyzyjny rozpada się na wybór celu, sposobu i zasobów, więc każda z trzech funkcji wymaga innych kwalifikacji.
Osobno autor przenosi teorię na człowieka jako system autonomiczny: jego charakter tworzą właściwości sztywne, których wychowanie nie zmieni. Wymienia trzy właściwości informacyjne — pojemność, rejestracyjność i preferencję, od których zależą inteligencja, pojętność i talent — oraz trzy energetyczne (dynamizm, tolerancja, podatność), odsyłając po szczegóły do „Cybernetyki i charakteru”.
Samą cybernetykę Mazur sytuuje między matematyką a dyscyplinami szczegółowymi. Przypomina pochodzenie nazwy (Platon, Ampère, Trentowski) i narodziny dyscypliny około 1948 roku — Wiener, Shannon, homeostat Ashby'ego, teoria systemów Bertalanffy'ego — a powstanie nauki o sterowaniu uważa za konieczne następstwo tego, że nauka zaczęła zajmować się decyzjami.
W naszej lekturze artykuł jest popularną syntezą: zbiera w jednym miejscu wątki z teorii charakteru i z teorii decyzji, kończy się postulatem nauczania cybernetyki społecznej, a temat homeostazy społecznej Mazur podejmuje ponownie w referacie z 1983 roku.
Omówienie własne, wersja robocza; definicje pojęć — w słowniku, ze źródłem.