Przejdź do treści

Szlaki

Sprzężenie zwrotne i homeostaza

Autonomia wymaga, by system sam korygował skutki własnych działań. Szlak pokazuje, jak Mazur opisuje tę samoregulację: od organu strzegącego równowagi, przez ocenę reakcji, po wymianę oddziaływań homeostatu z korelatorem i z akumulatorem. Wszystko to są sprzężenia zwrotne wewnątrz jednego systemu.

1/13 Krok 1 z 13

1. system autonomiczny

Po co ten krok: Homeostaza ma sens tylko tam, gdzie jest coś do utrzymania, a tutaj jest to zdolność systemu do kierowania sobą.

System autonomiczny jest to system mający: […]

— Marian Mazur, Cybernetyka i charakter, PIW, 1976, s. 163

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 163:

Ma to być system zdolny do możliwie długiego trwania w otoczeniu, co w terminologii cybernetycznej może być zdefiniowane następująco System autonomiczny jest to system mający: — zdolność sterowania oraz — zdolność przeciwdziałania utracie zdolności sterowania.

Pełna karta hasła

2/13 Krok 2 z 13

2. homeostat

Po co ten krok: To organ wyspecjalizowany w obronie tej zdolności; wszystkie następne kroki opisują, z czym i w jaki sposób współdziała.

[…] homeostat, czyli organ do przeciwdziałania przepływom informacji i energii zmniejszających możność oddziaływania systemu na otoczenie […]

— Marian Mazur, Cybernetyka i charakter, PIW, 1976, s. 164

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 164:

I wreszcie system autonomiczny musi zawierać: — homeostat, czyli organ do przeciwdziałania przepływom informacji i energii zmniejszających możność oddziaływania systemu na otoczenie.

Pełna karta hasła

3/13 Krok 3 z 13

3. równowaga funkcjonalna

Po co ten krok: Żeby wiedzieć, czego bronić, trzeba nazwać stan najbezpieczniejszy, leżący najdalej od granic, za którymi sterowność przepada.

Niebezpieczeństwo utraty zdolności sterowania jest najmniejsze, gdy stan systemu autonomicznego jest najbardziej odległy od obu tych granic. Stan taki jest określany jako równowaga funkcjonalna.

— Marian Mazur, Cybernetyka i charakter, PIW, 1976, s. 165

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 165:

Niebezpieczeństwo utraty zdolności sterowania jest najmniejsze, gdy stan systemu autonomicznego jest najbardziej odległy od obu tych granic. Stan taki jest określany jako równowaga funkcjonalna.

Pełna karta hasła

4/13 Krok 4 z 13

4. reakcja korzystna

Po co ten krok: Mając punkt odniesienia, można oceniać działania: jedne przybliżają system do równowagi, inne go od niej oddalają.

[…] czyli reakcja korzystna, jak też że będzie to reakcja zwiększająca te zakłócenia, czyli reakcja niekorzystna.

— Marian Mazur, Cybernetyczna teoria układów samodzielnych, PWN, 1966, s. 107

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 107:

Mogłoby się przy tym równie dobrze okazać, że powstanie reakcja zmniejszająca zakłócenia równowagi funkcjonalnej układu samodzielnego, czyli reakcja korzystna, jak też że będzie to reakcja zwiększająca te zakłócenia, czyli reakcja niekorzystna.

Pełna karta hasła

5/13 Krok 5 z 13

5. refleksja

Po co ten krok: Ocena musi wrócić tam, gdzie przetwarza się informacje, a tę drogę powrotną od homeostatu do korelatora nazywa się refleksją.

Refleksja jest to oddziaływanie homeostatu na korelator.

— Marian Mazur, Cybernetyka i charakter, PIW, 1976, s. 194

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 194:

Refleksja jest to oddziaływanie homeostatu na korelator.

Pełna karta hasła

6/13 Krok 6 z 13

6. refleksja wzmacniająca

Po co ten krok: Gdy reakcja wyszła na dobre, sprzężenie działa dodatnio i utrwala to, co przyniosło poprawę.

[…] czyli powinna wystąpić refleksja wzmacniająca.

— Marian Mazur, Cybernetyczna teoria układów samodzielnych, PWN, 1966, s. 107

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 107:

Natomiast gdy proces korelacji zmierza do wywołania reakcji korzystnej, potencjał refleksyjny powinien wzrastać, aby nastąpiło przyspieszenie decyzji prowadzącej do takiej reakcji, czyli powinna wystąpić refleksja wzmacniająca.

Pełna karta hasła

7/13 Krok 7 z 13

7. refleksja osłabiająca

Po co ten krok: Gdy wyszła na złe, sprzężenie hamuje; ta para pojęć to w istocie regulacja przez skutki.

[…] czyli powinna wystąpić refleksja osłabiająca.

— Marian Mazur, Cybernetyczna teoria układów samodzielnych, PWN, 1966, s. 107

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 107:

Gdy proces korelacji zmierza do wywołania reakcji niekorzystnej, homeostat powinien zmniejszać potencjał refleksyjny, aby zapobiec decyzji prowadzącej do takiej reakcji, czyli powinna wystąpić refleksja osłabiająca.

Pełna karta hasła

8/13 Krok 8 z 13

8. emocja

Po co ten krok: Pętla ma też kierunek przeciwny, od korelatora do homeostatu, i właśnie ten przepływ Mazur nazywa emocją.

Emocja jest to oddziaływanie korelatora na homeostat.

— Marian Mazur, Cybernetyka i charakter, PIW, 1976, s. 194

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 194:

Emocja jest to oddziaływanie korelatora na homeostat.

Pełna karta hasła

9/13 Krok 9 z 13

9. akumulator

Po co ten krok: Homeostat czuwa nie tylko nad informacją, lecz także nad energią, więc kolejnym jego partnerem jest magazyn energii.

[…] akumulator, czyli organ do przetwarzania i przechowywania energii […]

— Marian Mazur, Cybernetyka i charakter, PIW, 1976, s. 164

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 163–164:

Do efektorów powinna również dopływać energia umożliwiająca wykonywanie pracy niezbędnej w oddziaływaniach, do tego zaś potrzebny jest tor energetyczny zawierający: — alimentatory, czyli organy do pobierania energii z otoczenia, oraz — akumulator, czyli organ do przetwarzania i przechowywania energii.

Pełna karta hasła

10/13 Krok 10 z 13

10. obciążenie

Po co ten krok: Pierwszy kierunek tej wymiany biegnie od zapasów energii do homeostatu.

Akumulator oddziałuje na homeostat wprowadzając do niego potencjał, który będzie tu określany jako obciążenie […]

— Marian Mazur, Cybernetyka i charakter, PIW, 1976, s. 225

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 225–226:

Akumulator oddziałuje na homeostat wprowadzając do niego potencjał, który będzie tu określany jako obciążenie, przy czym może to być: — przeciążenie, czyli zwiększenie obciążenia, — odciążenie, czyli zmniejszenie obciążenia.

Pełna karta hasła

11/13 Krok 11 z 13

11. naprężenie

Po co ten krok: Drugi kierunek jest odwrotny i zamyka kolejną pętlę: tym razem to homeostat wpływa na zapasy.

Homeostat oddziałuje na akumulator wprowadzając do niego potencjał, który będzie określany jako naprężenie […]

— Marian Mazur, Cybernetyka i charakter, PIW, 1976, s. 226

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 226:

Homeostat oddziałuje na akumulator wprowadzając do niego potencjał, który będzie określany jako naprężenie, przy czym może to być: — sprężenie, czyli zwiększenie naprężenia, — odprężenie, czyli zmniejszenie naprężenia.

Pełna karta hasła

12/13 Krok 12 z 13

12. przeciążenie

Po co ten krok: Obie wielkości mogą rosnąć i maleć, a wzrost obciążenia ma własną nazwę, dzięki której zmiany w tej pętli da się śledzić.

[…] przeciążenie, czyli zwiększenie obciążenia […]

— Marian Mazur, Cybernetyka i charakter, PIW, 1976, s. 226

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 225–226:

Akumulator oddziałuje na homeostat wprowadzając do niego potencjał, który będzie tu określany jako obciążenie, przy czym może to być: — przeciążenie, czyli zwiększenie obciążenia, — odciążenie, czyli zmniejszenie obciążenia.

Pełna karta hasła

13/13 Krok 13 z 13

13. odprężenie

Po co ten krok: Podobnie po stronie homeostatu: spadek naprężenia domyka słownik ruchów w obu kierunkach pętli.

[…] odprężenie, czyli zmniejszenie naprężenia […]

— Marian Mazur, Cybernetyka i charakter, PIW, 1976, s. 226

Definicja wyjęta ze zdania tekstu, nie z numerowanej definicji.

Zdanie źródłowe, w którym stoi definicja, s. 226:

Homeostat oddziałuje na akumulator wprowadzając do niego potencjał, który będzie określany jako naprężenie, przy czym może to być: — sprężenie, czyli zwiększenie naprężenia, — odprężenie, czyli zmniejszenie naprężenia.

Pełna karta hasła